چۆنیەتی داڕشتنی پلانی بەردەوامیی کار (BCP) بۆ بزنسەکان لە ماوەی جەنگ و سەردەمی ناسەقامگیریدا
پێشەکی: گۆڕینی ترس بۆ ئامادەیی ستراتیژی
داڕشتنی پلانی بەردەوامیی کار بە مانای ڕەشبینی یان چاوەڕێکردنی کارەسات نییە؛ بەڵکو بە مانای خۆپارێزییەکی ژیرانەیە.
بڕیاردانت بۆ کارکردن لەسەر داڕشتنی پلانی بەردەوامیی کار ، نیشانەی تێگەیشتنێکی قووڵ و سەرکردایەتییەکی پێگەیشتووە. کاتێک قەیرانێک یان جەنگێک هەڵدەگیرسێت، ئەو کۆمپانیایانەی پشت بە کاردانەوەی کاتی و بڕیاری سۆزداری دەبەستن، خێرا تووشی داڕمان دەبن. لە بەرامبەردا، ئەو بزنسانەی کە خاوەنی نەخشەڕێگایەکی پێشوەختەن، دەتوانن لەناو سەختترین گەردەلوولەکانیشدا ئاراستەی کەشتییەکەیان کۆنتڕۆڵ بکەن.
پلانی (BCP) تەنها دۆکیومێنتێکی ئیداری نییە کە لەناو چەکمەجەیەکدا هەڵبگیرێت؛ بەڵکو قەڵغانێکی زیندووە بۆ پاراستنی مانەوەی کۆمپانیاکەت، مسۆگەرکردنی مووچەی کارمەندەکانت، و پاراستنی متمانەی کڕیارەکانت. لەم وتارەدا، وەک ستراتیژیستێک، هەنگاو بە هەنگاو شیکردنەوە بۆ داڕشتنی ئەم پلانە چارەنووسسازە دەکەین بە شێوەیەک کە گونجاو بێت لەگەڵ ژینگەی پڕ لە ململانێ و ناسەقامگیری ئەمڕۆماندا.
هەنگاوە سەرەکییەکان بۆ داڕشتنی پلانی بەردەوامیی کار (BCP)
بۆ ئەوەی پلانەکەت پراکتیکی و جێبەجێکار بێت، پێویستە لەسەر ئەم پێنج کۆڵەکەیە بنیات بنرێت:
١. شیکردنەوەی کاریگەرییەکانی سەر کار (BIA – Business Impact Analysis)
پێش ئەوەی چارەسەر دابنێیت، دەبێت بزانیت کام بەشەی کۆمپانیاکەت زۆرترین مەترسی لەسەرە. ئەم قۆناغە بریتییە لە دیاریکردنی ئەندامە سەرەکییەکانی جەستەی بزنسەکەت .
- دیاریکردنی کارە بنەڕەتییەکان: کام بەشە ئەگەر بۆ ٤٨ کاتژمێر بوەستێت، کۆمپانیاکە تووشی ئیفلیجی دەبێت؟ (بۆ نموونە: سێرڤەری داتا، هێڵی بەرهەمهێنان، یان تۆڕی گەیاندن).
- پۆلێنکردنی مەترسییەکان: لیستی ئەو قەیرانانە دروست بکە کە ئەگەری ڕوودانیان هەیە (پچڕانی ئینتەرنێت، داخرانی ڕێگاوبان، هێرشی ئەلیکترۆنی، ناجێگیریی نرخی دراو).
- کاتی ئامانج بۆ چاکبوونەوە (RTO): دیاری بکە کە هەر بەشێکی گرنگی کۆمپانیاکەت دەبێت لە ماوەی چەند کاتژمێر یان ڕۆژێکدا بگەڕێتەوە دۆخی ئاسایی خۆی پێش ئەوەی زیانەکە قەرەبوو نەکرێتەوە.
٢. پێکهێنانی تیمی وەڵامدانەوەی قەیران
لە کاتی جەنگ و قەیراندا، ڕۆتینی ئیداری (بیرۆکراسیەت) بکوژی بزنسە. پێویستت بە تیمێکی بچووک، خێرا و خاوەن دەسەڵاتە.
- فەرماندەی تیم: زۆرجار بەڕێوەبەری جێبەجێکار (CEO) یان کەسێکی خاوەن ئەزموونی باڵایە کە بڕیاری کۆتایی دەدات.
- نوێنەری بەشە هەستیارەکان: دەبێت نوێنەری بەشی دارایی، پەیوەندییەکان، سەرچاوە مرۆییەکان (HR)، و تەکنەلۆژیای زانیاری (IT) لە تیمەکەدا بن.
- شۆڕکردنەوەی دەسەڵات: ئەگەر بەڕێوەبەری سەرەکی لە دەسترس نەبوو، دەبێت بە ڕوونی دیاری کرابێت کێ جێگرەوەیە و کێ مافی واژۆکردنی بڕیارە داراییە خێراکانی هەیە.
٣. پارێزبەندی دارایی و پلانی نەختینەی یەدەگ
گەورەترین هۆکاری مایەپووچبوونی کۆمپانیاکان لە کاتی ناسەقامگیریدادا، وشکبوونی سەرچاوەی نەختینە (پارەی کاش)ە.
- سندوقی فریاگوزاری (Emergency Fund): پێویستە پلانەکە بڕی ئەو پارەیە دیاری بکات کە وەک یەدەگ هێڵراوەتەوە، کە دەبێت بەشی لانیکەم ٣ بۆ ٦ مانگ لە خەرجییە جێگیرەکان (کرێ، مووچەی بنەڕەتی، باج) بکات.
- ستراتیژی کەمکردنەوەی خەرجی: لیستی ئەو خەرجییانە ئامادە بکە کە دەبێت لە ڕۆژی یەکەمی قەیرانەکەدا ڕاستەوخۆ ڕابگیرێن (وەک: بۆنەکان، ڕیکلامە ناپێویستەکان، کڕینی کەلوپەلی نوێ).
- پەرەپێدانی فرەڕەنگی لە داهاتدا: ئەگەر بازاڕی سەرەکیت داخرا، چۆن دەتوانیت لە ڕێگەی ئۆنلاین یان بازاڕی شارێکی ترەوە بەرهەمەکانت ساغ بکەیتەوە؟
٤. دروستکردنی جێگرەوە بۆ ژێرخان و زنجیرەی دابینکردن (Redundancy)
لە کاتی جەنگدا، زۆرجار ڕێگا سەرەکییەکان دادەخرێن یان کارگەکان دەوەستن. پشتیوانیکردنی ئۆپەراسیۆنەکانت خاڵێکی یەکلاکەرەوەیە.
- فرەدابینکەر (Multi-Sourcing): هەرگیز تەنها پشت بە یەک کارگە یان یەک وڵات مەبەستە بۆ هێنانی کاڵاکانت. دەبێت پێشوەختە گرێبەستی مەرجدارت لەگەڵ دابینکەری جێگرەوە لە وڵاتانی تر یان لە ناوخۆدا هەبێت.
- پاراستنی داتا (Data Backup): دڵنیابە لەوەی تەواوی زانیارییەکانی کۆمپانیاکەت، لیستی کڕیارەکان و داتا داراییەکانت لەسەر سیستەمی هەوری (Cloud) پارێزراون و لە هەر شوێنێکی جیهانەوە دەتوانیت دەستیان پێ ڕابگەێنیت.
- ژێرخانی کارکردنی دوورمەودا: ئایا ئەگەر کارمەندەکانت نەیانتوانی بێن بۆ ئۆفیس، سیستەمێکت هەیە بۆ ئەوەی لە ماڵەوە کارەکانیان بەڕێ بکەن؟
٥. پلانی پەیوەندییکردن (Communication Plan)
لەکاتی قەیراندا، بێدەنگی ترسناکترین شتە. دەنگۆکان بە خێرایی بڵاودەبنەوە ئەگەر زانیاری دروست نەگەیەنیت.
- پەیوەندی ناوخۆیی (بۆ کارمەندەکان): پەیامێکی ڕوون و شەفافیان پێ بدە دەربارەی دۆخەکە، سەلامەتییان، و شێوازی کارکردنیان لەو ماوەیەدا. ئارامیی ئەوان، ئارامیی کۆمپانیاکەیە.
- پەیوەندی دەرەکی (بۆ کڕیار و هاوبەشەکان): لە ڕێگەی ئیمەیڵ، سۆشیاڵ میدیا، یان پەیوەندی تەلەفۆنییەوە دڵنیاییان پێ بدە کە کۆمپانیاکەت بەردەوامە لە خزمەتکردن، یان بە ڕوونی پێیان بڵێ ئەگەر گۆڕانکاری لە کاتی گەیاندنی خزمەتگوزارییەکاندا هەیە. متمانە لەم ساتانەدا دروست دەبێت.
تێستکردن و نوێکردنەوەی پلانەکە (Testing & Updating)
گەورەترین هەڵەی کۆمپانیاکان ئەوەیە کە پلانی (BCP) دەنووسن و دواتر لەبیری دەکەن. پلانێک کە تاقی نەکرابێتەوە، هیچ بەهایەکی نییە.
پێویستە ساڵانە لانیکەم دوو جار مانۆڕی خەیاڵی (Tabletop Exercise) ئەنجام بدەن. واتا تیمەکەت کۆبکەرەوە و سیناریۆیەکی قەیراناویان پێ بدە (بۆ نموونە: بەیانی ئەمڕۆ سنوورەکان داخران و سیستەمی بانکیش وەستا، چیدەکەین؟ ). ئەم تاقیکردنەوەیە کەلێنەکانی پلانەکەت بۆ ئاشکرا دەکات پێش ئەوەی لە واقیعدا ڕووبەڕووی ببیتەوە.
دەرەنجام و کاریگەری: قەڵغانێک بۆ داهاتوو
لە ناوچەیەکی وەک ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دۆخە پڕ لە ململانێکەی، ئەم پلانە وەک دڵنیایی (بیمە) وایە بۆ تەمەنی بزنسەکەت. ئەو کۆمپانیایانەی خاوەنی ئەم پلانەن، لە کاتی دروستبوونی شۆکەکاندا کەمترین زیان دەکەن و خێراتر لە ڕکابەرەکانیان دەگەڕێنەوە ناو بازاڕ. ئەمەش نەک تەنها دەبێتە هۆی مانەوەیان، بەڵکو زۆرجار دەبێتە هۆی ئەوەی پشکی ئەو کۆمپانیایانەش بگرنە دەست کە بەهۆی بێ پلانییەوە مایەپووچ بوون.