پاراستنی ورەی تیم لە کاتی قەیراندا و
هەڵە باوەکانی خاوەنکاران لە کاتی قەیراندا
دەزانیت بەپێی توێژینەوە جیهانییەکان، لە کاتی قەیرانە ئابوورییەکاندا، نزیکەی ٧٠٪ی ئەو کۆمپانیایانەی تووشی شکست دەبن، هۆکارەکەیان نەبوونی پارە نییە، بەڵکو “تێکشکانی ورەی تیم” و لەدەستدانی متمانەیە بە سەرکردایەتی؟
پێشەکی: بۆچی ورەی تیم سەرمایەی یەکەمە؟
لە بازاڕی ئەمڕۆدا، زۆرجار گوێمان لە خاوەنکارەکان دەبێت دەڵێن: “بازاڕ وەستاوە”، “فرۆش نییە”، یان “بارودۆخەکە دیار نییە”. بەڵام کێشە گەورەکە ئەوە نییە کە لە دەرەوەی کۆمپانیاکە ڕوودەدات؛ کێشە کوشندەکە ئەوەیە کە لە ناوەوە ڕوودەدات. کاتێک قەیران ڕوودەدات (چ قەیرانی دارایی بێت، گۆڕانی بازاڕ بێت، یان کێشەیەکی ناوخۆیی)، یەکەم شت کە گورزی بەر دەکەوێت، دەروونی کارمەندەکانە. ترس لە داهاتوو، دڵەڕاوکێ لە دەستدانی کار، و نەمانی ئاڕاستەی ڕوون، وادەکات باشترین ئەندامانی تیمەکەت لەجیاتی ئەوەی بیر لە چارەسەر بکەنەوە، بیر لە هەڵاتن بکەنەوە.
گرنگی ئەم بابەتە بۆ تۆ وەک سەرکردە یان خاوەنکار لەوەدایە: لە کاتی ئاساییدا، هەر کەسێک دەتوانێت بەڕێوەبەر بێت، بەڵام سەرکردەی ڕاستەقینە تەنها لە کاتی قەیراندا دەردەکەوێت. پاراستنی ورەی تیم لەم کاتانەدا تەنها ئەرکێکی ئەخلاقی نییە، بەڵکو ستراتیژییەکی مانەوە و گەشەکردنە. تیمێکی خاوەن ورە دەتوانێت لە نێو خۆڵەمێشی قەیراندا دەرفەتێک بدۆزێتەوە، لەکاتێکدا تیمێکی بێ ورە تەنانەت باشترین دەرفەتیش لەدەست دەدات.
مۆدێلە جیهانییەکان و جێبەجێکردنیان
بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی زانستی مامەڵە لەگەڵ دەرونی تیمەکەمان بکەین، پێویستە پشت بە مۆدێلە سەلمێنراوەکان ببەستین و پاشان بیانگونجێنین لەگەڵ ژینگەی کاری ناوخۆمان.
١. مۆدێلی هەرەمی پێداویستییەکان لە کاتی قەیراندا (لەسەر بنەمای تیۆری ماسلۆ)
هەموومان ئاشناین بە هەرەمی ماسلۆ بۆ پێداویستییە مرۆییەکان، بەڵام لە کاتی قەیرانی بزنسدا، ئەم هەرەمە شێوەیەکی دیکە وەردەگرێت کە سەرکردە دەبێت بیزانێت:
- بنکەی هەرەمەکە (دڵنیایی و مانەوە): لە کاتی قەیراندا، کارمەند بیر لە “داهێنان” ناکاتەوە، بیر لەوە دەکاتەوە “ئایا مووچەکەم دەبڕدرێت؟”.
- ناوەڕاستی هەرەمەکە (پەیوەندی و هیوا): ئایا ئێمە پێکەوەین یان هەرکەسەو بۆ خۆیەتی؟
- لوتکەی هەرەمەکە (بەشداری لە چارەسەر): هەستکردن بەوەی کە دەتوانن ڕۆڵیان هەبێت لە ڕزگارکردنی کەشتییەکەدا.
چۆنیەتی جێبەجێکردن لە بازاڕی ناوخۆیی:
لە بازاڕی ئێمەدا، زۆرجار شەفافییەت کەمە. بۆ جێبەجێکردنی ئەم مۆدێلە، سەرکردە دەبێت ڕاستگۆیانە قسە لەسەر “بنکەی هەرەمەکە” بکات. ئەگەر مەترسی لەسەر مووچە هەیە، پێیان بڵێ، بەڵام پلانەکەش بخەرە ڕوو. کارمەندی کورد ڕێز لە خاوەنکارێک دەگرێت کە ڕاستگۆیە، نەک ئەوەی بە درۆ دڵنیایی دەدات و دواتر تووشی شۆکیان دەکات.
٢. مۆدێلی شیکاریی بە ئاڕاستەی تیم
ئەم مۆدێلە زۆرجار بۆ بازاڕسازی بەکاردێت، بەڵام لێرەدا بۆ “دۆخی دەروونی و توانای تیم” بەکاری دەهێنین:
- خاڵە بەهێزەکان (Strengths): تیمەکەمان لە چی شتێکدا زۆر باشە تەنانەت لە کاتی فشاردا؟ (نموونە: دڵسۆزی، بەرگەگرتن).
- خاڵە لاوازەکان (Weaknesses): چی شتێک ئێستا ورەمان دەڕوخێنێت؟ (نموونە: دەنگۆی ناڕاست، نەبوونی ئامێر).
- هەلەکان (Opportunities): چۆن دەتوانین ئەم قەیرانە بۆ فێربوونی لێهاتوویی نوێ بەکاربهێنین؟
- مەترسییەکان (Threats): ئەگەر ورەمان دابەزێت، چ ڕکابەرێک شوێنمان دەگرێتەوە؟
چۆنیەتی جێبەجێکردن:
لەکاتی قەیراندا، کۆبوونەوەیەک ڕێکبخە نەک بۆ لێپرسینەوە، بەڵکو بۆ پڕکردنەوەی ئەم شیکارییە لەگەڵ تیمەکە. با ئەوان خۆیان دەستنیشانی بکەن کە “خاڵی بەهێزی ئێمە لەم قەیرانەدا ئەوەیە کە خێراین”. ئەمە هەستی خاوەندارێتییان پێ دەبەخشێت.
وانەیەک لە کۆمپانیای ئەپڵ (Apple)
بۆ ئەوەی تێبگەین چۆن سەرکردە دەتوانێت لە قوڵایی شکستدا ورەی تیم بەرز بکاتەوە، با سەیری ساڵی ١٩٩٧ی کۆمپانیای ئەپڵ بکەین.
دۆخەکە:
کۆمپانیای ئەپڵ لە لێواری مایەپووچبووندا بوو. فرۆش دابەزیبوو، بەرهەمەکان بێ کەڵک بوون، و گرنگتر لە هەمووی، ئەندازیار و کارمەندەکان بڕوایان بەخۆیان نەما بوو. ئەوان پێیان وابوو شەڕەکە بە مایکرۆسۆفت دۆڕاوە.
ستراتیژییەکە:
کاتێک “ستیڤ جۆبس” گەڕایەوە، یەکەم کاری ئەوە نەبوو دەست بە فرۆشتن بکات. یەکەم کاری ئەوەبوو “ڕیزبەندی بەرهەمەکان” پاک بکاتەوە و “شانازی” بۆ تیمەکە بگەڕێنێتەوە.
جۆبس کەمپەینی “جیاواز بیربکەرەوە” (Think Different)ی دەستپێکرد. ئەم ڕیکلامە تەنها بۆ کڕیارەکان نەبوو، بەڵکو پەیامێک بوو بۆ تیمە ناوخۆییەکە. ئەو بە تیمەکەی وت: “ئێمە تەنها کۆمپیوتەر دروست ناکەین، ئێمە ئامێر بۆ خەڵکە داهێنەرەکان دروست دەکەین.”
شیکردنەوەی ئەکادیمی:
١. سادەکردنەوەی ئامانج (Focus): جۆبس سەدان پڕۆژەی لابرد و تەنها سەرنجی خستە سەر ٤ بەرهەم. ئەمە وایکرد تیمەکە هەست بە پەرشوبڵاوی نەکەن و وزەیان کۆبێتەوە. کاتێک ئامانج ڕوونە، ورە بەرز دەبێتەوە.
٢. گێڕانەوەی ناسنامە (Identity Restoration): ئەو کارمەندەکانی لەوە ڕزگار کرد کە تەنها خۆیان وەک “فەرمانبەر” ببینن، و وای لێکردن خۆیان وەک “گۆڕەرانی جیهان” ببینن. لە قەیراندا، تیم پێویستی بە مانایەکە بۆ مانەوە، نەک تەنها مووچە.
ئەم گۆڕانکارییە لە بیرکردنەوەی تیمەکەدا، بووە هەوێنی دروستکردنی (iMac) و دواتر شۆڕشی تەکنەلۆژیا. سەرکردە دەبێت پێش ئەوەی گیرفانی کۆمپانیا پڕ بکاتەوە، دڵی تیمەکەی پڕ بکاتەوە لە بڕوا.
هەڵە باوەکانی خاوەنکاران لە کاتی قەیراندا
زۆرێک لە بەڕێوەبەران و خاوەنکاران بێ مەبەست دەکەونە هەڵەی ستراتیژییەوە کە دۆخەکە خراپتر دەکات. لێرەدا دیارترین هەڵەکان و ڕێگاچارەکانیان دەخەینەڕوو:
١. شاردنەوەی ڕاستییەکان (سیاسەتی هەموو شتێک باشە):
زۆر بەڕێوەبەر وادەزانن ئەگەر باسی قەیرانەکە نەکەن، تیمەکە نیگەران نابێت.
- دەرەنجام: دەنگۆ و قسەی هەڵبەستراو (ئیتاعە) بڵاو دەبێتەوە کە زۆر مەترسیدارترە لە ڕاستییەکە.
- چارەسەر: شەفافییەتی سنوردار. ڕاستییەکە بڵێ، بەڵام بە شێوەیەک کە تەرکیزی لەسەر پلان بێت نەک ترس.
٢. کۆنترۆڵکردنی زیاد لە پێویست ( وردە بەڕێوەبردن:Micromanagement):
لە کاتی ترسدا، خاوەنکار دەست دەکات بە دەستوەردان لە ورد و درشتی کارەکان چونکە متمانەی نامێنێت.
- دەرەنجام: تیمەکە هەست دەکات بێ دەسەڵاتە و متمانەی پێ ناکرێت، ئەمەش داهێنان دەکوژێت.
- چارەسەر: بە پێچەوانەوە، لە قەیراندا دەسەڵات شۆڕ بکەرەوە. با تیمەکە خۆی بەشێک بێت لە دۆزینەوەی ڕێگاچارە.
٣. بڕینی بودجەی پەرەپێدان و ڕاهێنان:
یەکەم بڕیاری هەڵە ئەوەیە: “ڕاهێنان ڕاگرن، پارە نییە”.
- دەرەنجام: پەیامێک دەدەیت بە تیمەکە کە “ئێوە گرنگ نین” و “ئێمە بەرەو دواوە دەگەڕێینەوە”.
- چارەسەر: ئەگەر پارە نییە، ڕاهێنانی ناوخۆیی (In-house) ئەنجام بدەن. با ئەزمووندارەکان وانە بە گەنجەکان بڵێنەوە. گرنگ ئەوەیە فێربوون نەوەستێت.
٤. ونبوونی سەرکردە (The Invisible Leader):
کاتێک کێشە زۆرە، هەندێک بەڕێوەبەر خۆیان لە ژوورەکانیان دادەخەن بۆ “بیرکردنەوە”.
- دەرەنجام: تیمەکە هەست بە بێسەرپەرشتی دەکات.
- چارەسەر: لە کاتی قەیراندا، دەبێت “زۆرترین دەرکەوتن”ت هەبێت. لەگەڵیان نان بخۆ، لە ناوۆ ئۆفیس پیاسە بکە، با وزەی تۆ ببینن.
دەرەنجام و کرداری
لە کۆتاییدا، دەبێت ئەوەمان لەبیر بێت کە قەیرانەکان هەمیشەیی نین، بەڵام ئەو ڕەفتارەی تۆ وەک سەرکردە لە کاتی قەیراندا دەینوێنیت، کاریگەرییەکەی هەمیشەیی دەبێت. پاراستنی ورەی تیمەکەت تەنها بریتی نییە لە قسەی خۆش، بەڵکو بریتییە لە دروستکردنی سیستمێک کە تێیدا کارمەند هەست بە پارێزراوی، بەشداربوون، و بەهاداری بکات.
ئەوەی کۆمپانیایەک لە کۆمپانیایەکی تر جیادەکاتەوە لە کاتی زریاندا، کاپتنەکەیەتی نییە بە تەنها، بەڵکو ئەو تیمەیە کە متمانەیان بە کاپتنەکە هەیە و سەوڵەکان بە هێزەوە لێ دەدەن.
هەنگاوی داهاتووت چی دەبێت؟
هەر ئەمڕۆ، تەماشای لیستی “هەڵە باوەکان” بکە. ئایا تۆ هیچکام لەو هەڵانە دەکەیت؟ ئەگەر بەڵێ، لە سبەینێوە دەست بکە بە جێبەجێکردنی هەنگاوەکانی “هەفتەی یەکەم”. تیمی بەهێز لە خۆشیدا دروست نابێت، لە ناخۆشیدا دەتاوێنرێت.
بە هیوای سوود بۆ کارەکەت.